Мӯъҷизаҳои Паёмбар (с.а.в), хело зиёду гуногун мебошанд ва ин ба сабаби он аст, ки рисолати ӯ умумӣ буда, тамоми оламиёнро дар бар мегирад. Аз ҳамин сабаб аст, ки мӯъҷизаҳои ӯ дар бештарин намудҳои коинот дида мешуд. Мо барои бештар тавзеҳ додани ин масъала чунин мисол меорем, ки агар сафири бузургворе аз назди подшоҳи бузурге ба зиёрати шаҳре биёяд, ки пур аз инсонҳои гуногун бошад ва ин сафир бо худ барои аҳолии ин шаҳр ҳадяҳои пурарзиш оварда бошад, пас ҳар тоифа барои вохурӣ ва пешвози ин сафир аз номи қабила намоянда мефиристад, то аз номи онҳо меҳмонро хайрамақдам гӯяд.

Ҳамчунин вақте бузургтарин сафири подшоҳи азалӣ ин оламро бо қудуми худ мушарраф гардониду онро мунаввар сохт ва ӯ ҳамчун намояндаи Парвардигори оламиён ба тарафи аҳли замин омаду бо худ ҳадяҳои маънавӣ ва ҳақиқатҳои мунавваре овард, ки ба ҳақиқати тамоми олам тааллуқ доранд, аз ҳар гуна тоифа махлуқот омада, ӯро бо забони хоси худ хайрамақдам гуфтанд ва дар ҳузури эшон ҳар тоифа мӯъҷизаи тоифаи худро барои тасдиқи ӯ ба намоиш гузоштанд ва ӯро «Хушомадед» гуфтанд. Тамоми махлуқот аз санг шурӯъ намуда, то Моҳ, Офтоб ва ситорагон гӯё ҳама ба забони ҳоли худ такрор менамуданд, ки биъсати ту муборак ва ҳумоюн бод!

Баҳси ин ҳама мӯъҷизаҳо ниёз ба чандин муҷаллад китобҳо дорад, зеро онҳо хело зиёду гуногун мебошанд. Олимони пок дар тафсилоти ин мавзӯъ ва барои далелҳои исботи Паёмбар будани ӯ (с.а.в) чандин ҷилд китобҳои бузург таълиф намуданд, вале мо дар ин ҷо аз миёни ин ҳама мӯъҷизаҳои зиёд ба тариқи мухтасар ба баъзе мӯъҷизаҳое, ки қотеъона ва яқинан ба мо расидаанд, мепардозем ва ба он иктифо мекунем.

Далелҳо барои исботи Паёмбар будани Муҳаммад (с.а.в) ду намуд мешаванд:

Якум. Ҳолатҳое, ки он бо номи ирҳосот машҳур мебошанд ва он иборат аз ҳамон ҳодисаҳои ғайриоддиест, ки ҳангоми таваллуд ва ё пеш аз биъсати Паёмбар (с.а.в) рух додаанд.

Дуюм. Дигар намуд далелҳои Паёмбар(с.а.в). Ин намуд боз ба ду қисм тақсим мешавад:

а) Корҳои ғайриоддие, ки баъди Паёмбар (с.а.в) рух додаанд ва ба рост будани Паёмбарии ӯ (с.а.в)  далолат мекунанд.

б) Корҳои ғайриоддие, ки дар замони ҳаёти мубораки ӯ (с.а.в) рух доданд ва ин қисм боз ду намуд мешаванд:

1) Он чи аз даелҳои Паёмбар  дар (с.а.в) шахсият, рафтор, сурат, ахлоқ ва камоли ақли ӯ дида мешавад.

2) Он корҳои ғайриоддие, ки берун аз зоти поки ӯ дар фазо ва олам рух додааст. Ин боз ба ду намуд ҷудо мешавад:

а) Мӯъҷизаҳое, ки ҳангоми даъвати Паёмбар (с.а.в)  рух додааст ва ин кор барои шикастани саркашии кофирон ва ё барои пурқуввват гардидани имони муъминон рух додааст, ба монанди дупора гардидани Моҳ, ҷорӣ шудани об аз миёни ангуштони шарифашон, сер гардонидани гурӯҳи зиёде бо андак таом, ба сухан омадани ҳайвонот, дарахтон ва сангҳо ва ҳамчунин мисолҳои дигаре, ки теъдодашон ба бист мерасад ва ҳамаи инҳо ба дараҷаи тавотури маънавӣ мерасанд ва барои ҳар намуди он метавон чандин  намуна овард.

б) Ҳодисаҳоеро, ки Паёмбар  (с.а.в) пеш аз ба вуқӯъ омаданашон бо кумаки Парвардигор дар бораи онҳо хабар дода буд ва дере нагузашта ин ҳодисаҳо, ба ҳамон тавре ки ӯ хабар дода буд, ба вуқӯъ омаданд.

Акнун мо аз ҳамин қисми охир суханро оғоз мекунем, то ба ҳамин тариқ ба силсилаи феҳрасти умумӣ бирасем.

Аз куллиёти Рисоли Нур

Саъид Нурсӣ

Байни сарфакорию хасисӣ, фарқи зиёдест, ҳамон тавре, ки тавозўъ, хислати мамдўҳе аст, ки назар ба маъно дигар ва аз рўи сурат бошад ба пўст монанд, ки аз ахлоқи бад аст ва ҳамонгуна ки виқор, хислати писандидаест, ки назар ба маъно дигар ва аз рўйи сурат бошад ба такаббур монанд мебошад.

Ҳамонгуна низ, сарфакорӣ, ки аз ахлоқи олияи Пайғамбар буда, балки асоси низоми ҳикмати Илоҳӣ дар коинотаст, бо пастию бахилӣ, тамаъкорию ҳирс – ки оинаи хиссат ҳастанд – ҳеч муносибате надорад, танҳо дар сурат шабоҳат доранд. Воқеае, ки ин ҳақиқатро тасдиқ мекунад:

Яке аз мумтозтарин олимони Саҳоба, аз ҷумлаи Абодилаи Сабъа, Абдуллоҳ ибни Умар (р.з.) ва ў калонтарин фарзанди Форуқи Аъзам Халифаи Расулуллоҳ буд, ин зоти муборак, дар бозор ҳангоми хариду фурўш, барои сарфаи чил сикка ва барои амнияту истиқомат, ки асоси тиҷоратанд – башиддат муноқаша карданд, саҳобае ўро дида он муноқашаро хасисӣ таваҳҳум кард, ў дар паси имом афтод, то аз аҳволи эшон огоҳ гардад, зеро чигуна аз фарзанди амири мўъминон, халифаи рўйи замин Ҳазрат Умар (р.з) ин хислати хасисӣ содир шавад. дид ки Ҳазрати Абдуллоҳ ба хонаи муборакашон ворид шуданд, дар канори дари хона фақире буд, андаке бо ў суҳбат карду рафта вориди манзил шуд, сипас аз дари дигари хона берун омада фақири дигареро онҷо дид, назди ў низ андаке суҳбат карда сипас бароҳаш идома дод, он саҳоба ки аз дур онро медид, кунҷков шуда баназди он фақирон рафта аз онҳо савол кард: “Имом назди шумо истод чикор кард?”

Ҳар яки онҳо гуфтанд: “Баман як тило дод.”

Он Саҳоба гўфт: “Фасубҳоналлаҳ! Дар бозор барои чил сикка онгуна муноқиша кунад, сипас дар хонааш дусад сиккаро бо ихтиёр ва ризои худаш ба фақирон ноогоҳона диҳад!» ба фикр фурў рафт. Сипас ба сўи Абдуллоҳ ибни Умар (р.з.) рафт то бо ў мулоқот кунад:

“Ё имом! Мушкиламро ҳал кун, ту дар бозор чунин кардӣ ва дар хона бошад чунин.”

Дар ҷавоб ба ў гўфт: “Вазияте, ки дар бозор, ин аз иқтисод, камоли ақл ва ҳифзи амнияту истиқомат сарчашма мегирад, ки асос ва рўҳи хариду фурўш аст, хасисӣ нест ва афъол дар хонаам аз шафқати қалбу камоли рўҳ нашъат мегирад, на он хиссат аст ва на ин исроф.”

Имоми Аъзам бо ишора ба ин сирр фармудааст:

لاَ اِسْرَافَ فِى الْخَيْرِ كَمَا لاَ خَيْرَ فِى اْلاِسْرَافِ  ҳамон тавре, ки дар хайру эҳсон (барои онон, ки мустаҳиқанд) исроф нест, дар исроф низ ҳеч хайре нест.

Аз куллиёти Рисоли Нур

Саъид Нурсӣ

Дар «Саҳеҳ»-и Бухорӣ ва дигар сиҳоҳи ситта собит шудааст, ки гуруснагӣ бошиддат ҳазрати Абӯҳурайраро фаро гирифт. Аз паси Паёмбар (с.а.в) мерафт, ки ба Паёмбар (с.а.в) як қадаҳ шир ҳадя намуданд. Паёмбар (с.а.в) (ба ҳазрати Абӯҳурайра) фармуд, то аҳли Суффаро даъват кунад. (Ман (Абӯҳурайра) гумон кардам, ки ин як қадаҳ ширро худам нӯшида метавонам, зеро ман бисёртар мухтоҷам. Фақат барои фармони Паёмбар (с.а.в.) аҳли суффаро даъват намудам, ки теъдодашон ҳудуди сад нафар буд). Абӯҳурайра мегӯяд: «Маро амр намуд, ки ба даъватшудагон ширро тақдим намоям. Ман ба яке аз онҳо ширро додам, он кас нӯшиду ба дигараш дод, ҳамин тавр ҳамаи онҳо нӯшиданду сер шуданд. Паёмбар (с.а.в.)ба ман гуфт:

«Акнун ману ту мондем ва нишастаму ширро нӯшидам».Паёмбар (с.а.в) ба ман гуфт: «Бинӯш». Нӯшида сер шудам. Гуфт: «Боз бинӯш». Гуфтам: «Қасам ба он Зоте, ки туро бо ҳақ фиристодааст, дигар имконияти нӯшидан надорам». Пас қадаҳи ширро гирифту Худоро шукргузорӣ намуд ва бо гуфтани «Бисмиллоҳир Раҳмонир Раҳим» боқӣ ширро бинӯшид.

Садҳо ҳазор бор нӯши ҷонат шавад, эй Паёмбар (с.а.в.)и Худо.[105]

Чунин мӯъҷизаҳои ҳақиқӣ холӣ аз шакку шубҳаҳо ҳастанд. Монанди ин мӯъҷизае, ки дар раъси он шоҳи ровиҳо, Имом Бухорӣ аст ва панҷсад ҳазор ҳадисҳои саҳеҳро солимона ҷамъоварӣ намуда, онҳоро ҳифз кардааст. Барои шакку шубҳа дигар ҷое боқӣ намондааст, ки дилҳо тасдиқкунанда ва чашмҳо бинандаи ин ҳол аст.

Ровии ин мӯъҷиза худ шогирди мадрасаи Муҳаммадӣ ва худи мударриси ин мадраса муаллими башаррият аст, пас худ қазоват кунед, ки ӯ (с.а.в) чӣ гуна таълим медиҳад. Ҳазрати Абӯҳурайра яке аз шогирдони ин мадраса, шахсияти беназир ва аксар ҳолатҳо бо Паёмбар (с.а.в) буд. Бисёр чизҳоро бо чашми сар мушоҳида менамуд ва агар ин мӯъҷиза аз ягон шахси тасодуфӣ шунида мешуд, ҷой дошт ӯро фосид ё маҷнун хонд. Пас ин номумкин аст, ки чунин нобовариро дар симои як саҳобии ҷалил ва машҳур, ки тамоми умрашро дар канори Паёмбар (с.а.в) сарф намуда ва ҳадисҳои ӯро ҳифз намудааст, ҷустуҷӯ намоем. Ҳар иззатеро, ки ин саҳобӣ касб намудааст, аз рӯйи баракати ҳифзи ҳадисҳои набавӣ аст, пас оё ӯ шакку шубҳаҳоро дар ин асарҳо ҷой медиҳад ва суханеро мегӯяд, ки мухолифи ҳақ аст? Ҳаргиз не! Касе ин сухани Паёмбар (с.а.в) -ро шунидааст: «Шахсе, ки қасдан аз номи ман тӯҳматеро эҷод мекунад ва ба мардум мегӯяд, маконаш дар Дӯзах аст»?, ба ӯ (с.а.в) дурӯғ намебандад.

Парвадигоро, ба ҳурмати баракати мӯъҷизаҳои Паёмбарат (с.а.в) дар ризқу рӯзии моддию маънавии мо баракат ато бифармо.

Аз куллиёти Рисоли Нур

Саъид Нурсӣ

Ҳамон тавре, ки дар бахши Раҳнамои Ҷавонони Рисолаи Нур ба хубӣ тавзеҳ дода шуд, марг чунон қатъию ошкор аст, ки ба монанди шаб шудани рӯз ва фарорасидани зимистон пас аз тирамоҳ, яқинан ба ӯ мувоҷеҳ хоҳем шуд. Ҳамчуноне, ки ин зиндон барои воридшавандагон ва хориҷшавандагон, монанди мусофирхонаест, рӯйи замин низ, руботест барои қофилаҳое, ки бо шитоб дар ҳаракатанд то шабе дар он таваққуф кунанду фардо ба ҳаракаташон идома диҳанд. Марге, ки сокинони ҳар шаҳрро борҳо ба гӯристон равона кардааст, бешубҳа аз ҳаёт хостаи зиёде дорад. Рисолаи Нур муаммои ин ҳақиқати даҳшатнокро ҳал намуда ва кашф кардааст, ки хулосаи кӯтоҳи он, чунин аст:

Модоме, ки марг аз миён намеравад ва дарвозаи гӯр баста намешавад; бузургтарин масъала ва нигаронии аслии инсон ёфтани чора барои наҷот аз дасти ҷаллоди аҷал ва ҳуҷраи инфиродии қабр аст. Бале, ин мавзӯъ чора дорад. Рисолаи Нур бо сирри Қуръон, онро ҳамчун ду зарби ду баробари чор, қотиона исбот кардааст, ки хулосаи он чунин аст:

Марг ё эъдоми абадист; яъне чӯбаи дорест, ки фардро бо хешовандону дӯстонаш аз байн мебарад; ва ё варақаи рухсатист барои убур ба олами дигаре, ки боқист ва санади имонӣ барои вуруд ба сарои саодат ва хушбахтӣ.

Қабр низ ё ҳуҷраи инфиродии торик ва чоҳи беинтиҳост ва ё убургоҳест, ки моро аз маҳбаси дунё ба сӯйи меҳмонсаро ва гулистони нуронию ҷовидона мерасонад. Ин ҳақиқат дар “Роҳнамои Ҷавонон” бо тамсил, исбот шудааст.

Масалан: Дар ҳаёт ин зиндон, чӯбаҳои эъдомӣ, барои ба дор овехтан қарор додаанд ва пушти девор, маросими қуръакашии бузурге ҳаст, ки ҳама оламиён дар он иштирок доранд. Иштирок накардани мо панҷсад нафаре, ки дар ин зиндон ҳастем беистисно номумкин аст. Ҳамаи моро як ба як, ба майдон хоҳанд бурд. Мумкин аст бигуянд: “Биё, гувоҳи нобудиатро бигиру болои чорпоя бирав” ё “тазкираи ҳабси инфиродии ҳамешагиро бигиру аз ин даре, ки кушодааст убур кун” шояд бигуянд: “Мужда! Чиптаи бахтозмоият барандаи миллионҳо сиккаи тилло шудааст, биёву онро гир!” Мо ба чашми худ мебинем, ки ҳама ба навбат ба сӯйи дор мераванд. Гурӯҳе эъдом мешаванд; гурӯҳи дигар чӯбаи дорро нардбон мекунанду худро ба паси девор, ҳамон ҷо ки маросими бахтозмоист мерасонанд. Инро маъмурони ҷиддӣ, қатъӣ ва яқинан ба мо мегуянд, гӯё худ шоҳиди он будаем. Дар ҳамин асно, ду ҳайъат вориди ҳабсхонаи мо мешавад.

Қофилае, ки созу шаробу шириниҳо, бо бақлаваҳои зоҳиран лазиз дар даст доранд, кӯшиш мекунанд аз онҳо бамо низ бихӯронанд. Аммо хӯрокҳояшон заҳролуд аст, шаётини инсӣ онҳоро заҳролуд карданд.

Ҷамоат ва ҳайати дуюм, тарбиянома ва ғизоҳои ҳалол, нӯшокиҳои дилнишин дар даст доранд, ба мо ҳадия мекунанд, ҳама ба иттифоқ ва хеле ҷиддӣ мегуянд: “Агар ҳадияҳои гурӯҳи аввалро — ки ба манзури имтиҳон ба шумо пешниҳод шуда, қабул кунеду бихӯред, шумо низ монанди касоне, ки мебинед болои дор мераванд, ба дор овехта мешавед. Аммо агар ҳадияҳои моро, ки ба фармони ҳокими ин диёр бароятон овардаем бипазиред ва дуову зикрҳоеро, ки дар китобҳову тарбияномаҳоямон аст, бихонед, аз овехтани ба дор наҷот хоҳед ёфт. Бидонед ва ҳамчун рӯз бовар кунед, ки дар он маросими бахтозмоӣ, ба лутфу эҳсони шоҳонаи ҳар кадоматон барандаи як миллион сиккаи тилло хоҳед шуд. Агар он шириниҳои ҳарому шубҳанок ва заҳролудро бихӯред, пеш аз рафтан ба сӯйи чӯбаи дор низ, дард хоҳед кашид. Ин масъаларо фармонҳои мазкур ва мо яқинан ба шумо хабар медиҳем.”

Мутобиқи ин тамсил, дар паси чӯбаи дори аҷал, ки ҳамеша пеши чашмонамон аст, маросими бахтозмоии муқаддароти навъи башар вуҷуд дорад. Бешубҳа бояд дарёбем, ки дар ин маросим барои аҳли имону тоат (ба шарти ҳусни оқибат) чиптаи хазинаҳои ҷовидонаю бепоён, фароҳам хоҳад буд; ба эҳтимоли сад дар сад барои ононе, ки беэътиқод буда, машғули айшу нуши ҳарому гарданкашию фисқ будаанд (ба шарти тавба накардан) нестии ҳамешагӣ (барои ононе, ки муътақид ба охират нестанд)  ё ҳабси инфиродии торики абадӣ (барои ононе, ки бақои рӯҳро қабул доранд, аммо ба лаҳву бозӣ мепардозанд) фароҳам шудааст. Дар ибтидо инро яксаду бисту чаҳор ҳазор (124.000) пайғамбар (а.с.) ки нишонаи тасдиқ дар даст доранд ва мӯъҷизоти фаровон доштаанд, ба эҳтимоли наваду нӯҳ дар сад, хабар додаанду гуфтаанд, ки гурӯҳи охир, эълони шақовати абадиро мегиранд. Ба ҳамин тартиб зиёда аз яксаду бисту чаҳор (124.000) миллион валӣ (қаддасаллоҳу асрораҳум), ки дар пайи хабари пайғамбарон, сояву асари ононро бо кашфу завқ мушоҳида намуда, таъйиду тасдиқ кардаанд ва миллиардҳо муҳаққиқ^[1] муҷтаҳид ва сиддиқе, ки омадаанду рафтаанд, хабари ин ду гурӯҳ аз номдорони башариро ба мададу ақл ва бо бурҳонҳои қатъию ҳуҷаттҳои қавӣ ва бо фикру мантиқ, яқинан ва бо имон, исботу тасдиқ намудаанд. Ба воситаи ин се гурӯҳи бузургу олии ҷомеаи башарӣ, ки чораҳои тобони навъи инсонанд, аҳли ҳақиқатанд ва ба монанди хуршеду моҳ ва ситорагон медурахшанд ва дар мавқеияти фармондеҳи қудсии башар қарор доранд, хабари мазкур ба иҷмоъу тавотур ба мо расидааст; ҳоло бубинем, вазъияти касеро, ки ба ин суханон таваҷҷӯҳ намекунад ва ба сироти мустақим, ки онон нишон медиҳанд ва рӯ ба сӯйи саодат дорад намеравад, ба эҳтимоли наваду нӯҳ дар сади хатар, таваҷҷӯҳе надорад; ҳамин фард дар ҳолати оддӣ, ҳатто агар як нафар бигуяд: Дар роҳе, ки меравӣ, хатар ҳаст, роҳи дигареро агар тӯлонӣ ҳам бошад  интихоб мекунад. Албатта ва албатта  вазъияти ӯ чунин аст:

Кӯтоҳтарин ва осонтарин роҳеро, ки  — мухбирони бешумор бо қотиияту яқин аз он хабар додаанд — ва сад дар сад ба биҳишту саодати абадӣ, интиҳо мешавад, раҳо карда, душвортарину дарозтарин ва бадтарин роҳеро, ки ба эҳтимоли навадунӯҳ дар сад ба маҳбаси ҷаҳаннаму шақовати доимӣ интиҳо мешавад, интихоб мекунад. Бечорае, ки дар дунё низ, кӯтоҳтарин роҳро бар асоси хабари эҳтимолан дуруғи фардӣ ва бо эҳтимоли як дар сади хатар, масалан хатари як моҳ ҳабс, ин роҳи кӯтоҳро раҳо карда, роҳи тӯлонитари беманфиатеро интихоб мекунад, таноҳо барои ин, ки бехатар аст; монанди девонаҳои сармаст ба аждаҳорҳое, ки дар дуриҳо дида мешаванд, беаҳамиятӣ карда ба сӯйи онҳо меравад, ва машғули пашшаҳо шуда, онҳоро муҳим медонад ва ақлу қалбу рӯҳу инсонияти худро аз даст медиҳад.

Модоме, ки ҳақиқати ҳол ин аст; мо зиндониён, барои гирифтани интиқоми пурра аз ин мусибат, бояд ҳадяҳои ҳайати дуюмро пазирем. Ҳамон тавре, ки лаззати як дақиқа интиқом ё чанд дақиқа ё чанд соати айшу нуш, боис шуд мо дучори ин мусибат шавем ва понздаҳ сол ё панҷ сол ё даҳ сол ё ду – се сол дар зиндон бимонему дунё бароямон зиндон шавад. Бояд дар зиддияту мухолифат бо ин мусибат як-ду соат аз замони ҳабсро табдил ба ибодати як-ду рӯза кунем ва муҷозоти ду – се солаи худро бо ҳадяҳои он қофилаи муборак, табдил ба умри бист – сӣ солаву доимӣ намоем ва даҳ ё бист сол ҳабсамонро василае қарор диҳем барои халосӣ аз миллионҳо сол ҳабс дар зиндони ҷаҳаннам. Дар баробари гиряи дунёи фонӣ, бояд бар лабони ҳаёти ухравиямон лабханд шинонем. Ба ин тартиб аз мусибате, ки гирифтораш шудаем интиқом бигирем. Бояд зиндонро ҷойе барои тарбияшудан бидонем ва барои ватану миллатамон афроди муфид,  мутмаину бо тарбия шавем. Маъмурону мудирон ва масъулони зиндон низ, касонеро ки гумон мекунанд ҷинояткору шақию қотилу табоҳкор ва музир барои ватан ҳастанд, бояд талабаҳое бубинанд, ки дар омӯзишгоҳи мубораке, машғули фаолиятанд ва бояд бо ифтихор  Худовандро шукр бигуянд.

^[1] Ҳошия: Танҳо яке аз он муҳаққиқон, Рисолаи Нур аст. Бахшҳои гуногуни он, ки бист сол аст саркаштарин файласуфону мутамарридтарин зиндиқонро ба сукут во дошта дар миён аст, ҳама метавонанд онро бихонанд, касе ҳам эътироз намекунад.

Аз куллиёти Рисоли Нур

Саъид Нурсӣ

Масалан: Холид Ибни Валид, ки аз нобиғаҳои ҷангӣ буд ва Амр Ибни Ос, ки нобиға дар сиёсат буд шикастро намепазируфтанд, аммо сайфи Қуръоние, ки ба воситаи Сулҳи Ҳудайбия ҷилваи худро густариш дода, онҳоро мағлуб намуд, тавре ки Ҳазрати Холид дар камоли инқиёд худро дар Мадинаи Мунаввара таслими Ислом намуд ва лақаби “Сайфуллоҳ”  ва шамшере барои футӯҳоти Исломӣ шуд.

Аз куллиёти Рисоли Нур

Саъид Нурсӣ

Паёмбари бузургвор, паёмбарии худро эълон кард, барои он далелҳо овард ва бо беш аз ҳазорон муъҷизае. ки назди уламо ва муҳақиқин собит мебошанд, таъйид ёфт. Ин муъҷизаҳо дар маҷмӯъ собит ва қатъӣ мебошанд, ба ҳамон тавре ки худи паёмбарии эшон собит ва қатъист, ҳатто он сару садоҳое, ки аз кофирони даврони бадхоҳ бо номи сеҳр мебаромад ва онро Қуръони карим дар чандин ҷой аз забони кофирон зикр намудааст, худ ишора ба он мекунад, ки онҳо субути муъҷизаро инкор накардаанд ва наметавонистанд ҳам онро инкор кунанд, вале барои худфиребӣ ва пайравӣ аз хоҳишоти нафсонии худ онро сеҳр меномиданд.

Бале, муъҷизаҳои Аҳмадӣ қатъиян пурра ва ба сатҳи садҳо мутавотир расидаанд ва ҳаргиз роҳе барои инкор намудани онҳо вуҷуд надорад.

Муъҷиза худ эътимодест аз ҷониби Парвардигори оламиён ба Паёмбари бузургвор (с.а.в), зеро он ки мӯъҷиза ба ҷойи чунин сухани Худованд омадааст: «Ин бандаи Ман рост мегӯяд, пас шумо аз ӯ фармонбардорӣ намоед!».

Мисол. Агар ту дар ҳузури подшоҳе  бошӣ ва  ба атрофиёни худ бигӯӣ, ки ин подшоҳ маро барои фалон кор таъйин намуд, ва вақте мардум аз ту барои ин гуфтаҳоят ҳуҷҷату далел талаб кунанд, подшоҳ худ ишора намояд, ки бале, ман дар ҳақиқат ӯро ба чунин кор таъйин намудам, оё ин худ далел ба рост гуфтан нест? Хусусан агар ин подшоҳ ба хотири ту нишонаҳояшро иваз кунад ва қонунҳояшро тағйир диҳад ва хоҳишоти туро бароварда кунад? Оё ин корҳо ҳуҷҷати қавитаре барои даъвоҳои ту намегардад, аз ин ки подшоҳ танҳо «Бале» бигӯяд?

Даъвоҳои Паёмбар  (с.a.в) низ чунин буданд, ӯ мегуфт: «Ман фиристодаи Парвардигори оламиёнам ва далел ҳамин аст, ки Худованди мутаъол бо зораю дуо ва таваллои ман қонунҳояшро тағйир мекунад, биёед, шумо ба ин ангуштони ман назар кунед, ки чи гуна аз байни онҳо об ҷорӣ мешавад, ҳамчуноне ки аз чашмасорон ҷорӣ мешавад, шумо ба тарафи ин моҳ назар кунед, ки барои ман бо як ишора дупора мегардад, шумо ба ин дарахт нигоҳ кунед, ки чи гуна ба тарафи ман меояд ва ростгӯ будани маро тасдиқ мекунаду шаҳодат медиҳад, шумо ба ин таоми андак назар кунед, ки чи гуна дусад ва ё сесад нафарро сер мегардонад…»

Бо ҳамин тариқ, Паёмбар (с.а.в) садҳо муъҷизаҳоро аз амсоли ин нишон медиҳад.

Дониста бош, ки далелҳо барои рост будани Паёмбар (с.а.в) ва ҳуҷҷатҳои паёмбарии ӯ танҳо дар муъҷизаҳояш набуданд, балки муҳаққиқин бар ин назаранд, ки тамоми ҳаракат, гуфтор, рафтор, суханон, ахлоқ, кирдор, шаклу сурат ин ҳама рост буданд ва ихлоси ӯро собит мекарданд, ба дараҷае, ки бисёре аз олимони Бани Исроил танҳо бо як дидани чеҳрааш ба ӯ имон оварданд, ба монанди Абдулллоҳ ибни Салом, ки мегуфт: «Вақте чеҳраи ӯро дидам, эҳсос намудам, ки ин чеҳраи дурӯғгӯ нест».^[1]

Бо вуҷуди ин ҳама муъҷизаҳо муҳаққиқин ва уламо ҳазорон ҳуҷҷату далел, балки садҳо ҳазор далелро барои исботи паёмбарии ӯ (с.а.в) ва муъҷизаҳояш  ёдрас шудаанд. Бо вуҷуди он ки садҳо ҳазор мардум дорои афкори мухталиф буданд, онро ба садҳо ҳазор роҳ тасдиқ намуданд. Худи Қуръони карим ба танҳоӣ ҳазор далелу ҳуҷҷатро барои исбот намудани паёмбарии ӯ (с.а.в) илова бар чиҳил намуд муъҷизаҳояш овардааст.

Вақте дар ҷинси одамизод паёмбари воқеъшуда ва собит аст ва садҳо ҳазор инсонҳо^[2] дар тӯли таърих омаданду паёмбарии худро эълон намуданд ва барои исботи даъвоҳои худ муъҷизаҳо оварданд, пас бидуни шак, паёмбарии Муҳаммад (с.а.в) аз дигарон собиттару қавитар мебошад. Далел он аст, ки доираи паёмбарии дигар паёмбарон, чигунагии бархӯрди онҳо бо умматҳояшон ва далелу хусусияту вазъияте, ки ба паёмбарии онҳо далолат мекард, ба монанди ҳазрати Мусо ва Исо бо тамоми маъно ва беҳтарин сурат дар Муҳаммад (с.а.в) дида мешуд. Ҳамчуноне ки ҳукми паёмбар ва асбоби он дар шахсияти ӯ ба пуррагӣ дида мешуд. Пас, метавон гуфт, ки ҳукми паёмбарии ӯ (с.а.в) аз дигарон паёмбарони илоҳӣ (а.с) собиттар мебошад.

(Аз куллиёти Рисолаи Нур)

Саъид Нурсӣ

^[1] Қиссаи мусалмон шудани Абдуллоҳ ибни Салом дар «Саҳеҳ»-и Бухорӣ омадааст. (ниг. «ал-Мишкот» 5870) ва («аш-Шифо» 1/247) аз Тирмизӣ ва дигарон.

^[2] Аз Абӯамома ривоят шудааст, ки Абӯзар мефармояд: «Пурсидам эй Паёмбар и Худо (с.а.в)! Ба пуррагӣ теъдоди набиҳо чанданд?». Фармуданд: «Як саду бисту чор ҳазор, ки аз миёни онҳо сесаду понздаҳ нафарашон расул буданд». Ривояти Аҳмад (муҳаққиқи «Мишкотулмасобеҳ» (3/122-5737) мегӯяд ҳадис саҳеҳ аст). Ҳамчунин ниг. «Зодулмиъод» муҳаққиқаш ал-Арноутӣ (1/43-44)

Дар ҳикоят, аз як паёмовари гиромӣ, сухан ба миён омаду гуфта шуд: “Ҳар онки кур набошад бо дидани нишонаҳои ӯ дармеёбад, ки он шахсияти бузург, ба дастури подшоҳ ҳаракат мекунад ва маъмури хосси ӯст.” Бидон, ки ин паёмовари гиромӣ, Расули акрам (алайҳиссалоту вассалом) аст.

Бале, лозим аст, ки чунин коиноти зебо ва он Сонеъи муқаддасаш, чунин Расули акрам дошта бошад. Ин лузум, ҳамчун лузуми нур бар хуршед аст. Зеро, онгуна, ки нурафшонӣ накардани хуршед мумкин нест, ин имкон ҳам вуҷуд надорад, ки улуҳият, паёмбарони бузургворро нафиристаду худро нишон надиҳад. Магар имкон дорад, ҷамоле ки дар ниҳояти комил аст, нахоҳад худро ба василаи як роҳнамову муаррификунанда, нишон диҳад.

Оё мумкин аст, як санъати комилу бениҳоят зебо, алоқаманд ба намоиш даромадани ҳунару санъати худ, набошад ва ба василаи мубаллиғе ки нигоҳҳоро мутаваҷҷеҳи он месозад, шинохта нашавад.

Оё мумкин аст Салтанати куллии як Рубубияти омма, нахоҳад ваҳдонияту самадонияташро ба василаи шахсияти бузургворе, ки дорои ду ҷаноҳ (ду сифат) аст, ба табақаҳои мухталиф эълон нанамояд. дар шарҳи ду сифати он шахси бузургвор бояд гуфт, ки якеаш, убудияти куллист, ӯ аз ин лиҳоз, намояндаю тамсилкунандаи табақаҳои мухталифи мавҷудот дар пешгоҳи Худо мебошад. Дуюумӣ низ, сифати рисолату қурбият аст, ки аз ин лиҳоз, ӯ фиристодаи Худованд ба сӯйи ҳамаи оламиён аст.

Ҳам мумкин аст, соҳиби як ҳусни мутлақ, нахоҳад маҳосини ҷамол ва латоифи ҳуснашро дар оинаҳое, ки ҷамолро ҷилва медиҳанд, бубинад ва ба махлуқоташ нишон диҳад? Расуле, ки ҳам ҳабиб аст, бо убудияташ худро маҳбуби парвардигор карда, ва ҳам расул аст, ки парвардигорашро маҳбуби махлуқот мегардонад ва ҷамоли асмояшро нишон медиҳад.

Ҳам ҳеч мумкин аст касе, ки ганҷинаҳои пур аз ашёву ҷавоҳироти шигифтангез ва мӯъҷизоти аҷоибу арзишманд дорад, ба пешкаш намудан ва нишон додани он ба мардум майл надошта бошад ва камолоти пинҳонашро нишон надиҳад ва ба ин мақсад, як муаррификунандаи моҳир бар нагузинад?

Оё мумкин аст, Зоте ки ин коинотро бо маснуоти зебое, ки баёнгари камолоти асмои ӯст, танзим намуда ва онро ба монанди кохи шукӯҳманд қарор дода ва бо санъатҳои зарифаш ороста ва ба намоиш гузоштааст, муаллиму роҳнамоеро барои шиносоӣ ва баёни он муваззаф насозад?

Оё мумкин аст, соҳиби ин коинот сафиреро бар нагузинад ва тавассути ӯ, ғояту ҳадафи таҳаввулоти ин ҳастиро баён нанамояд ва ин тилисми муғлақу печидаро накушояд ва ба ин се саволи мушкили мавҷудот, ки иборат аст аз: “Аз куҷо омадаам? Ба куҷо меравам? Вазифаам чист?” посух надиҳад?

Оё мумкин аст, Холиқи Зулҷалоле, ки бо ин санъатҳои зебо, худро ба аҳли шуур муаррифӣ намуда ва бо неъматҳои арзишманд, худро маҳбуби он қарор додааст, расулеро нафиристад ва дар баробари он неъматҳо, хостаҳояшро аз аҳли шуур баён нанамояд?

Оё ҳеҷ мумкин аст, ки навъи инсонро ба ихтилофи дар шууру ҷиҳатгириҳо мубтало намуда ва истеъдодашро ба убудияти куллӣ, муҳаё сохтааст ба василаи як муршиду роҳнамо, нахоҳад назарҳои ин навъро аз касрат ба сӯйи тавҳид баргардонад?

Инчунин, далилҳои бисёр зиёди дигаре низ вуҷуд дорад, ки ҳар кадомаш ба як бурҳони қотеъ, вазифа ва масъулиятҳои нубувватро баён намуда ва собит месозад, ки: Улуҳият наметавонад бе рисолат бошад!

Акун, оё дар олам касе зуҳур намудааст, ки шоистатар аз Муҳаммади арабӣ алайҳиссалоту вассалом буда ва зиёда аз ӯ, ҷомеъи авсофу вазифаҳои мазкур бошад? Оё касе ҳаст, ки ба мансаби рисолат ва вазифаи таблиғ, лоиқтар аз ӯ бошад? Оё таърих, беҳтар аз ӯ касеро нишон додааст? Ҳаргиз, ва абадан! Ӯ имоми ҳамаи анбиё, сарвари ҳамаи асфиё, гузидаи ҳамаи муқаррабон, султони ҳамаи муршидон ва комилтарини ҳамаи махлуқот аст. Барои нишон додани рисолати ӯ ки иловаи ҳазорон мӯъҷизааш, монанди шаққи қамар ва фаварони об аз байни ангӯштонаш ва бар иловаи далелҳои беҳадду ҳисоби нубуввати ӯ, басандааст аз Қуръон ном бубарем, ҳамон Қуръоне, ки дарёи ҳақиқатҳову мӯъҷизаи куброст ва ҳамчун хуршеди тобон, бар рисолати ӯ муҳри тасдиқ мезанад. Дар рисолаҳои дигар, хусусан дар Гуфтори бисту панҷум, тақрибан аз чиҳил ваҷҳи эъҷози Қуръони карим баҳс намудаем, бинобар ин, дар ин ҷо ба ҳамин ёдоварӣ басанда мекунем.

(Аз куллиёти Рисолаи Нур)

Саъид Нурсӣ

Байни сарфакорию хасисӣ, фарқи зиёдест, ҳамон тавре, ки тавозўъ, хислати мамдўҳе аст, ки назар ба маъно дигар ва аз рўи сурат бошад ба пўст монанд, ки аз ахлоқи бад аст ва ҳамонгуна ки виқор, хислати писандидаест, ки назар ба маъно дигар ва аз рўйи сурат бошад ба такаббур монанд мебошад.

Ҳамонгуна низ, сарфакорӣ, ки аз ахлоқи олияи Пайғамбар буда, балки асоси низоми ҳикмати Илоҳӣ дар коинотаст, бо пастию бахилӣ, тамаъкорию ҳирс – ки оинаи хиссат ҳастанд – ҳеч муносибате надорад, танҳо дар сурат шабоҳат доранд. Воқеае, ки ин ҳақиқатро тасдиқ мекунад:

Яке аз мумтозтарин олимони Саҳоба, аз ҷумлаи Абодилаи Сабъа, Абдуллоҳ ибни Умар (р.з.) ва ў калонтарин фарзанди Форуқи Аъзам Халифаи Расулуллоҳ буд, ин зоти муборак, дар бозор ҳангоми хариду фурўш, барои сарфаи чил сикка ва барои амнияту истиқомат, ки асоси тиҷоратанд – башиддат муноқаша карданд, саҳобае ўро дида он муноқашаро хасисӣ таваҳҳум кард, ў дар паси имом афтод, то аз аҳволи эшон огоҳ гардад, зеро чигуна аз фарзанди амири мўъминон, халифаи рўйи замин Ҳазрат Умар (р.з) ин хислати хасисӣ содир шавад. дид ки Ҳазрати Абдуллоҳ ба хонаи муборакашон ворид шуданд, дар канори дари хона фақире буд, андаке бо ў суҳбат карду рафта вориди манзил шуд, сипас аз дари дигари хона берун омада фақири дигареро онҷо дид, назди ў низ андаке суҳбат карда сипас бароҳаш идома дод, он саҳоба ки аз дур онро медид, кунҷков шуда баназди он фақирон рафта аз онҳо савол кард: “Имом назди шумо истод чикор кард?”

Ҳар яки онҳо гуфтанд: “Баман як тило дод.”

Он Саҳоба гўфт: “Фасубҳоналлаҳ! Дар бозор барои чил сикка онгуна муноқиша кунад, сипас дар хонааш дусад сиккаро бо ихтиёр ва ризои худаш ба фақирон ноогоҳона диҳад!» ба фикр фурў рафт. Сипас ба сўи Абдуллоҳ ибни Умар (р.з.) рафт то бо ў мулоқот кунад:

“Ё имом! Мушкиламро ҳал кун, ту дар бозор чунин кардӣ ва дар хона бошад чунин.”

Дар ҷавоб ба ў гўфт: “Вазияте, ки дар бозор, ин аз иқтисод, камоли ақл ва ҳифзи амнияту истиқомат сарчашма мегирад, ки асос ва рўҳи хариду фурўш аст, хасисӣ нест ва афъол дар хонаам аз шафқати қалбу камоли рўҳ нашъат мегирад, на он хиссат аст ва на ин исроф.”

Имоми Аъзам бо ишора ба ин сирр фармудааст:

لاَ اِسْرَافَ فِى الْخَيْرِ كَمَا لاَ خَيْرَ فِى اْلاِسْرَافِ  ҳамон тавре, ки дар хайру эҳсон (барои онон, ки мустаҳиқанд) исроф нест, дар исроф низ ҳеч хайре нест.

(Аз куллиёти Рисолаи Нур)

Саъид Нурсӣ

ЯК АСАРИ ИНОЯТИ ПАРВАРДИГОР

Бо умеди он ки аз асрори ояи  

وَاَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ

“Ва аз неъмати Парвардигорат” (ки ба ту паёмбарӣ ва неъматҳои дигар ато намудааст), сухан бигӯӣ” (доимо ба мардум ва хабар деҳ онҳоро) бохабар шавем,  мегӯем, ки асари иноят ва дасти раҳмати илоҳӣ ҳангоми таълифи ин рисола зоҳир шуд, онро ба хонандагони ин рисола баён мекунам, то дар атрофи он ҷамъ шуда, ба он аҳамияти хоса диҳанд.

Ибораи сиву як ва нуздаҳ, ки атрофи рисолаи Аҳмадия баҳс менамоянд, дар атрофи ин мавзӯъ таълиф шуда буданд, барои ҳамин нияте оиди таълифи ин рисола надоштам. Аммо ногоҳ фикре ба сарам омад ва маро водор бар он намуд, ки ба таълифи ин рисола шурӯъ намоям, дар ҳоле ки хотираи ман ба сабаби мусибат ва душвориҳо хело заифу нотавон шуда буд. Аз тарафи дигар, ман дар таълифоти хеш аз рӯйи одат нақлро аз дигар китобҳо намегирифтам (масалан намегӯям фалон гуфт… чунин шуд) ва илова бар ин ҳеҷ сарчашмае аз сарчашмаҳои ҳадиси шариф ва сирати Паёмбар (с.а.в) дар даст надоштам…

Вале бо ин ҳама бо худ гуфтам: “Ба худо таваккал мекунам” ва бо таваккали ба Худо ба таълифи ин рисола шурӯъ намудам ва бо тавфиқи илоҳӣ ҳофизаи ман чунон қавӣ гардид, ки аз ҳофизаи Саъиди пешина болотар буд ва ба дараҷае қавӣ гардид, ки дар чил саҳифа, бо суръати хело баланд ва дар зарфи чор соат менавиштам, балки дар муддати як соат понздаҳ саҳифа менавиштам. Бисёр масъалаҳои нақлшуда аз китобҳое чун Бухорӣ, Муслим, Байҳақӣ, Тирмизӣ, китоби “Шифо”-и қози Айёз, Абӯнаъим Табарӣ, ва аз амсоли онҳо буд. Ҳамеша дилам дар тапиш ва беқарор буд, то хатое ба ин ривоятҳо ворид нашавад, ки боиси гуноҳ гардад, зеро инҳо ҳама аҳодис мебошанд.

  Лекин яқинан дарк намудам, ки инояти Худо бо мост ва ҳоҷат ба ин рисола хело зиёд аст. Бо фазли илоҳӣ ҳамаи аҳодиси саҳеҳро нақл намудам. Ва бо ин ҳам агар дар матни ҳадис ё ровии он хатое ворид шуда бошад, аз бародарони азиз хоҳиш мекунам, ки аз хатои ман гузашта, онро тасҳеҳ намоянд.

(Аз куллиёти Рисолаи Нур)

Саъид Нурсӣ

“МУҶИЗАҲОИ АҲМАДӢ (С.А.В.)”

Чаро хусусияти меъроҷи бузургро ба Муҳаммад (с.а.в) доданд?

(Ин баҳс зимни баҳсҳои далелҳои паёмбарии Аҳмад ва ҷавоби суолест, ки дар ишколи якуми он се ишколи муҳим, ки дар охири асоси севум аз “Рисолаи меъроҷ” омадааст, навишта шудааст ва он чун феҳристи мухтасар мебошад).

Суол. Чаро Муҳаммад(с.а.в) ба ин меъроҷ интихоб шуд?

Ҷавоб. Ин саволи шумо дар ибораи сию се, дар вақти навиштани он ба пуррагӣ ҷавоби худро ёфта буд, аммо дар ин ҷо танҳо бо як ишораи кӯтоҳе ҳамчун як назари сариъ, бузургии Паёмбар (с.а.в) ва нишонаҳои камоли ӯро баён мекунем, ки ӯро ба ин меъроҷ лоиқ гардонидааст.

Аввал. Китобҳои муқаддас ,Таврот, Инҷил ва Забур, бо вуҷуди оне ки дар тӯли аср дучори таҳриф шудаанд, олими муҳаққиқ Ҳусайн Ҷиср дар замони имрӯза аз дохили онҳо сад муждаро кашф кардааст, ки ба паёмбари бузургворамон вобаста аст ва онро дар китоби худ бо номи “ар-Рисолатул ҳамида” гирд овардааст.

Дуюм. Таърих ва бо ривоёти саҳеҳ муждаҳои зиёдеро собит намудааст, ки онҳоро коҳинон, аз ҷумла ду коҳини машҳур, Шиқ ва Сатиҳ пеш аз биъсати Паёмбар (с.а.в) хабар дода буданд, ки ӯ (с.а.в) паёмбари охирин мебошад.

Сеюм. Он чи ки дар шаби таваллуди Паёмбар (с.а.в) рух дод, ба монанди афтидани бутҳои Каъба, шикастани айвонҳои қасри Кисро ва садҳо нишонаҳои ғайриоддӣ, ки дар китобҳои таърих зикр шудааст.

Чаҳорум. Баромадани об аз миёни ангуштонаш ва об додани лашкар аз он, нолаи чӯби меҳроб дар масҷид, дупора шудани Моҳ, ҳамон гунае ки Қуръон онро баён намудааст

(“Ва моҳ дупора шуд”) ва дигар муъҷизаҳои собитшуда дар назди уламо, ки шумораи онҳо ба ҳазор мерасад ва китобҳои сирату таърих онро собит намудаанд.

Панҷум. Дӯстон ва душманон бешакку шубҳа иттифоқ доранд, ки ахлоқеро, ки Паёмбар (с.а.в) доро буд, дар болотарин дараҷа ва рафторе, ки дар даъвати худ аз он истифода мебурд, дар баландтарин мартаба буд ва инро рафтору муносибати ӯ бо мардум баён менамуд. Шариати ноби ӯ дорои комилтарин ахлоқ аст, ахлоқи волои некӯ дар дини ӯ шоҳиди он аст.

Шашум. Дар ишораи дуюми ибораи даҳум баён намудем, ки Паёмбар (с.а.в) шахсе буд, ки болотарин ва бузургтарин дараҷаи бандагиро дар дини худ барои дарёфти ризои Худо, дар пешгоҳи худовандияш, аз рӯи ҳикмат зоҳир менамуд.

ӯ, ҳамчуноне ки маълум аст, беҳтарин роҳнамои ҷамол бо камоли мутлақ ба сӯйи холиқи олам буд ва беҳтарин касе, ки даъвати Худовандро дар зоҳир намудани ин ҷамол ба воситаи паёмбарияш лаббайк гуфт.

ӯ чунончӣ мебинем, бузургтарин роҳнамо бар камоли офариниш бо зебогии пурраи офаридгори олам буд ва бо даъвати бузург ва садои форами худ иродаи Парвардгорро дар ҷалби назар ба камоли санъаташ ва эълон аз он лабайк гуфт.

ӯ комилтарин касест, ки иродаи Худоро дар пурра гардидани сатҳи даъват хабар дода, яктопарастиро барои ҳама табақаҳои мардум эълон намуд.

Ҳамчунин ӯ беҳтарин ва зеботарин оина барои акси зебогии ҷамоли Худо ва ҳусни беҳамтои ӯ буд, ҳамчуноне ки хабар ва ривоятҳо бар он далолат мекунанд.

ӯ беҳтарин касе буд, ки Худованд ӯро дӯст медорад ва муҳаббати ӯро дар дили дигарон ҷой додааст. Пас ӯ иродаи Худоро дар дидани он ҷамоли муқаддас ва баёни он тибқи талаботи ҳақиқату ҳикмат лаббайк гуфтааст.

Ҳамчунин ӯ бузургтарин касест, ки бо хазинаҳои ғайби Офаридгори ин олам ошноӣ дорад, хазинаҳои пур аз беҳтарин муъҷизаҳо ва пурарзиштарин ҷавоҳирот. ӯ бузургтарин шахсест, ки он хазинаҳоро тавсиф намуда аз он эълон намудааст. Пас, ӯ иродаи Худоро дар зоҳир намудани он канзҳои махфӣ ва баёни камолоташ  лаббайк гуфтааст.

ӯ комилтарин роҳнамои Қуръон барои ҷину инс, барои рӯҳ ва малоикаҳо мебошад ва бузургтарин шахсест, ки маънои осори офариниши ин табиатро, ки бо зеботарин зиннат муайян гардидааст ва аҳли ақлу шуурро барои назару тафаккур дар он ва эътибор гирифтан имконият додааст. ӯ иродаи Худоро дар баёни маонии ин осор ва тақдири қимати онҳо барои аҳли фикру назар тибқи тақозои ҳикмат лаббайк гуфтааст.

ӯ беҳтарин касест, ки ҳақоиқи Қуръонро оиди ҳадаф аз ин ҳама таҳаввулоти табиат ва мақсад аз онро кашф намудааст ва комилтарин касест, ки муаммои ҳайратовари ин мавҷудотро ҳал намудааст, ки аз се суоли калидӣ иборат аст: Ту кистӣ? Аз куҷо омадаӣ? Ба куҷо равонаӣ? Пас, ӯ иродаи Худоро дар кашфи сеҳри ин муаммо барои аҳли ақл ба воситаи мабъус, лаббайк гуфтааст.

Ҳамчунин ӯ шахсест, ки мақосиди илоҳиро дар Қуръон комилан баён намуда, беҳтарин роҳро барои расидан ба ризои Худо муайян кардааст. Пас, ӯ иродаи Худоро дар таърифи он чи, ки аз оқилон мехоҳад ва он чиро аз онҳо ризои ӯ металабад, ба воситаи пайк лаббайк гуфтааст. Ин ҳам бошад, баъди он, ки худро ба онҳо тавассути махлуқоти гуногунаш ошно сохт ва тавассути неъматҳои азимаш, маҳбуб гардонд.

ӯ бузургтарин касест, ки вазифаи Қуръонро ба дӯш гирифта, онро дар болотарин мартаба, беҳтарин сурат ва олитарин услуб адо намудааст. ӯ иродаи Парвардигорро ба ҷо овард ва самти нигоҳи инсониятро аз парокандагӣ ба ягонагӣ ва аз нобудшавӣ ба пояндагӣ бурд. Ин ҳам бошад, ба воситаи роҳнамоии ин инсоне, ки Худованд ӯро ҳамчун самараи илм офарид ва барои ӯ чунон истеъдодҳо додааст, ки тамоми оламро метавонад гунҷоиш диҳад ва ба ӯ шуури бисёрталабӣ додааст.

Чунончи ҷондорҳо бузургтарин мавҷудот мебошанд ва бошуурон дар миёни ҷондорҳо беҳтаринанд ва беҳтарини бошуурон одамизод аст. Аз ин лиҳоз, касе, ки аз миёни одамизод муваффақ бар он гардад то вазифаҳои бандагиро адо намуда, ҳаққи онро дар беҳтарин сурат ва болотарин мартаба анҷом диҳад, бешак, ӯ ба меъроҷ, ба қобақавсайн ё наздиктар аз он мебарояд. ӯ дари саодати абадиро кӯбида, хазинаҳои раҳмати васеъро боз мекунад, ва ҳақиқатҳои имони ғайбиро бо нигоҳи ҳақиқӣ мебинад, пас кист он мард ғайр аз Паёмбари акрам (с.а.в)?

Ҳафтум. Шахси бофикр чун дар махлуқоти побарҷои Худованд, ки дар ин оламанд, назар мекунад, мебинад, ки дар офариниши онҳо зебу зиннат бо камол амалӣ шудааст. Пас табиист, ки ин зебоию ҷамол далолат ба иродаи зебою ҷамоли Офаридгори ин махлуқот мекунад. Ин ирода худ далолат ба рағбати қавӣ ва муҳаббати муқаддаси ин холиқ нисбат ба махлуқоташ аст.

Аз ин рӯ, табиист, ки муҳбубтарин махлуқ назди офаридгоре, ки махлуқоти хешро дуст медорад, касе мебошад, ки ҳамаи он сифоти зеборо дошта бошад ва дар зоти худ зебогиҳои хилқатро комилан зоҳир намояд ва касест, ки онро бишносаду ба дигарон шиносонад ва касе, ки нафси худро дӯст дораду бо шефтагӣ ва қадрдонӣ зебоии дигар махлуқотро таҳсин гӯяд.

Пас, кист он касе, ки замину осмонро чуноне гардонидааст, ки бо “Субҳоналлоҳ… Мошоаллоҳ, Аллоҳу акбар” аз зикрҳои шефтагӣ ва тасбеҳу такбир дар баробари зебогии табиат, ҳусну ҷамоли он ва хусусиятҳои он садо мекунад? Кист он касе, ки табиатро ба садои Қуръон такон дода базру барро дар иштиёқи бепоён нисбат ба ин зебогию латофат ба фикр ва ҳаяҷон андохта, такбиру тасбеҳро бар забони онҳо андохтааст? Ин нафари пурбаракат ғайри Муҳаммад (с.а.в.) кӣ метавонад бошад?

Пас, мисли ин Паёмбаре, ки ба мизони ҳасаноти ӯ накӯиҳои тамоми умматонаш изофа мешавад ва ин ҳам бошад дар асоси қоидаи “сабабгори кор ба монанди иҷрокунандаи кор аст” ва касе, ки ба камолоти маънавии ӯ дуруду салавоти умматонаш илова мешавад ва касе, ки бар ӯ муҳаббату раҳмати илоҳӣ беандоза нозил мешавад ва бар оне ки савоби адои вазифаи рисолати худро ҳосил мекунад… бале! Пас, дар рафтани мисли ин Паёмбари бузург ба Биҳишту Сидратулмунтаҳо ва Арши азим то ба дараҷаи Қобақавсайн ё наздиктар айни ҳақиқат ва Зоти ҳақиқат ва маҳзи ҳикмат аст.^[1]

^[1] Рӯзномаи исломие, ки ба умури мусулмонон аҳамияти бештар медиҳад, зикр намудааст, ки сиёсатмадорони машҳур ва ҳуқуқшиносоне, ки ба ҳаёти иҷтимоӣ аҳамият медиҳанд, соли 1927 дар Аврупо як конфронс ташкил намуда, дар он файласуфони бегона дар бораи Ислом сухан кардаанд, дар зер ибораи гуфтаи онҳоро зикр намуда, бо як калима тарҷума мекунем ва бо илова намудани ин ду шоҳидии дигар ба сию панҷ шаҳодате, ки дар охири рисолаи “Нур” зикр шудааст, дар назди мо 45 шаҳодат атрофи ҳақ будани ислом ҳосил мешавад. Ҳақ он чизе аст, ки душманон гуфтаанд ва ба дурусти уламои ѓарб ба бузургии асосҳои ислом ва салоҳияти он бар ҷомеа эътироф намудаанд… раиси донишкадаи донишгоҳи Афина, устод Шабул дар конфронси ҳуқуқдонҳо, ки дар соли 1927 баргузор шуда буд, гуфтааст: “Башарият бо омадани марде чун Муҳаммад ифтихор дорад, зеро ӯ бо вуҷуди оне ки бесавод буд, тавонист қабл аз зиёда аз даҳ аср қонунеро ба роҳ андозад, ки мо аврупоиҳо агар баъди дуҳазор сол ба қимати он бирасем, хушбахт мешавем”.

Барнордшоу мегӯяд: “Дини Муҳаммад барои он, ки дорои нишоти аҷибе аст, ҳамеша мавриди тақдири ман мебошад. Барои он, ки чуноне ба ман маълум аст, он ягона дине мебошад, ки қудрати ҳалли табақоти мухталифи ҳаёти зиндагиро бо қудрати ҷалби ҳамаи мардум ба он доро аст. Ман зарур медонам, ки Муҳаммад бояд наҷотдиҳандаи башарият шинохта шавад ва ҳамчунин мӯътақидам, ки агар марде чун ӯ роҳбарии олами ҳозирро ба даст гирад, дар ҳалли мушкилоти олам пирӯз шуда, оламро ба сулҳу субот мерасонад ва чӣ қадар олами ҳозир ба сулҳ ниёз дорад”.

(Аз куллиёти Рисолаи Нур)

Саъид Нурсӣ